Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Αβατάρι χρήστη
Πολύνιους
Μυθευτής
Αναρτήσεις: 531
Εγγραφή: 01 Απρ 2013, 18:21

Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Πολύνιους » 27 Σεπ 2013, 20:11

Τέταρτος τοίχος (the fourth wall) ονομάζεται η πλευρά που ενώνει τον θεατή από το θέαμα, δηλ. την θεατρική παράσταση, την ταινία, κ.λπ, αφού είναι σα να βλέπουμε μέσα από έναν διάφανο τοίχο. Η ιδέα της ύπαρξης αυτού του τέταρτου τοίχου, συγκεκριμενοποιήθηκε όταν μίλησε γι' αυτήν Denis Diderot και διαδόθηκε στο θέατρο του 19ου αιώνα, προσδίδοντας στα έργα ρεαλισμό. Στο σινεμά, τέταρτος τοίχος, φυσικά, είναι η οθόνη.

Ο τέταρτος τοίχος, συνήθως είναι αόρατος και νοητός, αλλά καμιά φορά αποκτά χρησιμότητα, είτε εσωτερικά στην ταινία, για παράδειγμα όταν χρησιμοποιείται για να δούμε μέσα από τα μάτια του ήρωα (όπως γίνεται στο Enter the Void), τεχνική με την οποία μπορεί ν' ασχοληθούμε σε άλλο νήμα, είτε για επικοινωνία με τον εξωτερικό κόσμο, όπου ο ήρωας απευθύνεται με οποιονδήποτε τρόπο στο κοινό, αναγνωρίζοντας πως βρίσκεται σε ταινία ή απλώς μειώνοντας την απόσταση με τον θεατή, και αυτή η τεχνική στα αγγλικά ονομάζεται "breaking the fourth wall" και το μεταφράζουμε είτε "σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο", το οποίο προτιμώ, είτε "το σπάσιμο του τέταρτου τοίχου", είτε "το γκρέμισμα του τέταρτου τοίχου".

Ο τέταρτος τοίχος έχει σπάσει πολλές φορές στην μεγάλη οθόνη, για διάφορους λόγους και σκοπούς. Σκοπός μπορεί να είναι να προσδωθεί κωμικότητα, και ίσως έτσι έχει χρησιμοποιηθεί τις περισσότερες φορές, για να σε τρομάξει περισσότερο (π.χ. σε κοιτάει ο ψυχοπαθής δολοφόνος στο τέλος ενός θρίλερ :μπρ: ), για να δώσει ένα πνεύμα σουρρεαλισμού κ.λπ.
Στο "Annie Hall" (1977) ο Γούντι Άλλεν σπάει πολλές φορές τον τέταρτο τοίχο και ο ίδιος έχει δηλώσει τον λόγο: "I felt many of the people in the audience had the same feelings and the same problems. I wanted to talk to them directly and confront them."



Ο Γούντι Άλλεν έχει χρησιμοποιείσει κι άλλες φορές αυτήν την τεχνική, όπως στο "The Purple Rose of Cairo" (1985), όπου το πετυχαίνει με πολύ πρωτότυπο τρόπο, όταν η ηρωίδα μας βλέπει κάθε μέρα μια ταινία και μια από αυτές τις φορές, ο πρωταγωνιστής της ταινίας σπάει τον τέταρτο τοίχο, βγαίνει στην πραγματική ζωή και γνωρίζει την κοπέλα.

Από τις πιο γνωστές περιπτώσεις που ο τοίχος γκρεμίζεται κατά κόρον, είναι στο "Alfie" (2004), όπου ο πρωταγωνιστής μας συστίνεται αυτοπροσώπως και μας διηγείται την ιστορία του απευθύνοντάς μας τον λόγο και αυτό γίνεται αντιληπτό ακόμα και από το τρέιλερ.

Ψάχνοντας, βρήκα ένα ενδιαφέρον βίντεο, το "Breaking the 4th wall movie supercut", όπου έχει διάφορες χαρακτηριστικές σκηνές από ταινίες, όπου η οθόνη καταρρέει και ηθοποιοί με κοινό βρίσκονται face to face.

Image
σεξ και ντραγκζ και ροκ και ρολ

Αβατάρι χρήστη
Ίζι
Ταινιοδύτης
Αναρτήσεις: 1286
Εγγραφή: 01 Απρ 2013, 22:43

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Ίζι » 11 Ιούν 2015, 14:42

Είναι το σπάσιμο του τέταρτου τοίχου το ίδιο πράγμα ή παραπλήσιο αυτού που λέμε "αυτοαναφορικότητα"; Ή, όπως λέγεται τα τελευταία χρόνια meta-cinema; Κι αν ναι, μπορείτε να μου προτείνετε ταινίες των οποίων το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό έχει αποφασιστική σημασία για την ίδια την πλοκή τους; Δεν θέλω δηλαδή σκέτες στιγμές αυτοαναφορικότητας - ελπίζω να το εξηγώ καλά.

Νομίζω ότι είδα χθες μια τέτοια ταινία, τον τίτλο της οποίας βάζω σε πλοκή γιατί, αν και δεν είναι σπόιλερ, ίσως να μην θέλει κάποιος να γνωρίζει εκ των προτέρων ότι έχει τέτοιο χαρακτήρα. Είναι το



Η ιδέα με ενθουσίασε, και παρέμεινα ενθουσιασμένη και μετά το τέλος της, όμως δυστυχώς δεν μου άρεσε τόσο η εκτέλεση, η κινηματογράφηση, οι ερμηνείες κ.λπ. (γι' αυτό τη βαθμολόγησα με 6). Μου άνοιξε την όρεξη όμως.

Tέτοια ταινία είναι αναμφίβολα το Cabin in the Woods, και είναι το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό του που το έχει καταστήσει αντικείμενο λατρείας ή μίσους από αρκετούς (ανήκω στους πρώτους).

Είδα να αποδίδεται από κάποιους αυτός ο χαρακτηρισμός στην ταινία Arrebato που έχετε συζητήσει πολύ εδώ στη λέσχη, και σκέφτομαι να τη δω, όμως δεν ξέρω κατά πόσο ισχύει. Επίσης, σε κάποιο βαθμό, στην ταινία Kill List, η οποία έχει προκαλέσει επίσης πολύ έντονα αντιφατικά συναισθήματα. Προφανώς εγώ την αγάπησα. Ωστόσο, δεν διέκρινα τόσο έντονο meta-χαρακτήρα.

Λοιπόν, περιμένω προτάσεις. Θα ήθελα οι ταινίες που θα μου προτείνετε να ανήκουν στο είδος του τρόμου ή εκεί γύρω. Ξέρω ότι βάζω δύσκολα, αλλά έχουμε τρελούς σινεφίλ εδώ :)))
I'm not normally a praying man, but if you're up there, please save me, Superman!
-Homer Simpson

Αβατάρι χρήστη
Χήθκλιφ
Ονειρευτής
Αναρτήσεις: 378
Εγγραφή: 30 Σεπ 2013, 03:14

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Χήθκλιφ » 11 Ιούν 2015, 21:33

Ίζι στην "Arrebato" σίγουρα θα βρεις τα στοιχεία που ψάχνεις, νομίζω πως την χαρακτηρίζουν και επιπλέον είναι αριστουργηματική (αλλά απαιτητική).

Εγώ θα σου αναφέρω μερικές, με επιφύλαξη όμως για το αν θα σου αρέσει έστω και μία (!)

Funny Man (1994)
Η συγκεκριμένη μου δημιούργησε ζωντανούς εφιάλτες όταν την πρωτοείδα μικρή, όμως γι' αυτό μου άρεσε :χαχα: Θεωρείται κωμωδία τρόμου αλλά το χιούμορ είναι άκρως βρετανικό και για μένα απλώς ενίσχυε την φρίκη παρά την απάλυνε (κρίνοντας όμως από τα σχόλια στην Imdb - μην μιλήσω για την βαθμολογία - έχω την εντύπωση πως εκτός από τους ίδιους τους Βρετανούς και εμένα - για διαφορετικούς λόγους - δεν αρέσει σε κάποιον άλλο!)

Ο πρωταγωνιστής - γελωτοποιός που είναι καταχωρημένος με το όνομα Tim James (ποτέ δεν βλέπουμε το πραγματικό πρόσωπο του ηθοποιού στην ταινία) παραμένει ένα μυστήριο (καμία διαθέσιμη πληροφορία) κάτι που προσθέτει στο καλτ στάτους της ταινίας, ενώ έναν μικρό αλλά χθόνιο ρόλο έχει και ο Κρίστοφερ Λι.

All Hallows' Eve (2013)
Αυτή έχει στιγμές ακραιφνούς φρίκης, δυνατή αρχή, πολύ χαλαρή μέση (η δεύτερη μόνο ιστορία που προσωπικά δεν μου ταίριαξε και θεωρώ πως ηχεί σαν φάλτσα νότα στο συνολικό ύφος της ταινίας, μου έφερε στο νου την Coherence - χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουν κοινά) και ανατριχιαστικό κλείσιμο.

Παρά τις δεδομένες αδυναμίες - άλλωστε γυρίστηκε με πενιχρά μέσα και αποτελεί μια exploitation ταινία, στο μεγαλύτερο μέρος της μου άρεσε. Αν κρατούσε την εισαγωγή, την τελευταία ιστορία (που είναι υπέροχα νοσηρή) και το κλείσιμο, θα ήταν εκπληκτική ως ταινία μικρού μήκους. (Επίσης αν σε τρομάζουν οι κλόουν ίσως είναι ριψοκίνδυνη η θέαση της!)

Lekce Faust \ Faust (1994)
Αυτή είναι λατρεμένη μου ταινία και την θεωρώ επίσης αριστουργηματική (όπως την Αrrebato) αλλά με έντονα σουρεαλιστικά στοιχεία και γι' αυτό όχι εύκολη. Όπως φαίνεται από τον τίτλο, πρόκειται για μία εκδοχή του Φάουστ αλλά από τα μαγικά χέρια του μαριονετίστα Σβανκμάγιερ δεν περιμένεις ποτέ κάτι συνηθισμένο.

Έως εδώ προσπάθησα να μείνω στο στοιχείο της φρίκης \ του τρόμου και στο θέμα του νήματος, δηλαδή το "σπάσιμο του τέταρτου τοίχου" αλλά θα αναφέρω δυο τρεις ταινίες που νομίζω ότι εμπίπτουν στη γενικότερη κατηγορία της αυτοαναφορικότητας που ανέφερες (που είναι σημαντική για την πλοκή) και περιλαμβάνουν τουλάχιστον κάποιο μυστήριο, οπότε ίσως να σε ενδιαφέρουν (είναι και οι τρεις αρκετά γνωστές γι' αυτό δεν θα επεκταθώ).

Dans la maison \ In the house \ Το αγόρι στο τελευταίο θρανίο (2012)

Lucía y el sexo \ Sex and Lucia \ Το σεξ και η Λουθία (2001)

La mala educación \ Bad education \ Κακή εκπαίδευση (2004)
"Parce que moi je rêve, moi je ne le suis pas.."

Αβατάρι χρήστη
Ίζι
Ταινιοδύτης
Αναρτήσεις: 1286
Εγγραφή: 01 Απρ 2013, 22:43

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Ίζι » 12 Ιούν 2015, 00:31

Καλά Χήθκλιφ είσαι θεά!!! Ήμουν σίγουρη ότι κάτι θα σκεφτόσουν, δεν περίμενα όμως και ολόκληρη λίστα. Θα τις δω όλες άμεσα και θα τις σχολιάσω στο "ποια ταινία είδατε πρόσφατα" ή εδώ. Ευχαριστώ!!! :γιούπι:
I'm not normally a praying man, but if you're up there, please save me, Superman!
-Homer Simpson

Αβατάρι χρήστη
Ίζι
Ταινιοδύτης
Αναρτήσεις: 1286
Εγγραφή: 01 Απρ 2013, 22:43

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Ίζι » 12 Ιούν 2015, 19:47

Επανέρχομαι για να σχολιάσω το πόσο άπαιχτο ήταν το All Hallows' Eve. Γενικά έχω αδυναμία στις ανθολογίες τρόμου, ακόμα και σ' αυτές που δεν είναι τόσο καλές. Με το που είδα την πρόταση της Χήθκλιφ ήξερα ότι η συγκεκριμένη πιθανότατα θα μου άρεσε. Και μίνι ιστορίες τρόμου και κλόουν και σπάσιμο τέταρτου τοίχου! Απ' τις τρεις ιστορίες καλύτερη ήταν η τρίτη και πιο αδύναμη η δεύτερη. Συμφωνώ, θα μπορούσε να λείπει. Η κεντρική ιστορία με το Χάλογουιν (πόσο τη ζηλεύω αυτή τη γιορτή) είχε πολύ χιούμορ, όμως το τέλος μου πάγωσε το αίμα, παρότι την είδα μεσημεριάτικα στο μαγαζί, προσέχοντας μην μπει κανένας άνθρωπος κι ακούσει ουρλιαχτά :χαχα: (εννοώ απ' την οθόνη).

Ανεξήγητη η τόσο χαμηλή βαθμολογία στην imdb, απ' την άλλη βέβαια την έχουν βαθμολογήσει μια χούφτα άνθρωποι μόλις, ίσως γι' αυτό. Απ' ό,τι βλέπω ετοιμάζεται συνέχεια.
I'm not normally a praying man, but if you're up there, please save me, Superman!
-Homer Simpson

Αβατάρι χρήστη
Ίζι
Ταινιοδύτης
Αναρτήσεις: 1286
Εγγραφή: 01 Απρ 2013, 22:43

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Ίζι » 14 Ιούν 2015, 19:31

Είδα το "Dans la maison" που μου φάνηκε πολύ ενδιαφέρον, έξυπνο και καλοφτιαγμένο. Έχω κάποιες αντιρρήσεις ως προς τη βασική ιστορία, την οποία γράφει ο ένας πρωταγωνιστής της ταινίας και διαβάζει ο άλλος. Θα ήθελα λίγο περισσότερο δράμα, σασπένς και τόλμη στο κείμενο και, κατ' επέκταση σ' αυτό που είδα. Αν ήμουν στη θέση του αναγνώστη-καθηγητή (που ήμουν δηλαδή, ως θεατής) δεν θα είχα επηρεαστεί τόσο από το συγκεκριμένο κείμενο και, σίγουρα, δεν θα μου είχε γίνει εμμονή. Ένιωσα ότι δεν δικαιολογούσε επαρκώς το κομμάτι αυτό. Επίσης, στη θέση του καθηγητή θα ενθάρρυνα κάποιες εξελίξεις που ο ίδιος αποθάρρυνε

την αυτοκτονία του γιου, ας πούμε


Χάρηκα που είδα ξανά μαζί την Κρίστιν Σκοτ Τόμας και την Εμανουέλ Σενιέ (που πρωταγωνίστησαν στα Μαύρα Φεγγάρια του Έρωτα). Πολύ μεγαλύτερες, βέβαια, όμως ακόμα όμορφες και γοητευτικές! Κατά τη γνώμη μου έκλεψαν την παράσταση.

(Ελπίζω να μη σας πειράζει που γράφω σ' αυτό το νήμα μόνη μου. Έχω σκοπό να ασχοληθώ κάμποσο με ταινίες του είδους).
I'm not normally a praying man, but if you're up there, please save me, Superman!
-Homer Simpson

Αβατάρι χρήστη
Φαροφύλακας
Comisario Bremón
Αναρτήσεις: 2851
Εγγραφή: 31 Μάρ 2013, 09:00

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Φαροφύλακας » 14 Ιούν 2015, 20:25

(Εμείς σε διαβάζουμε με ενδιαφέρον, πάντως :ναι: )
"Won't you come see me in the morning? Won't you come see me late at night?
Honey bee…"

Αβατάρι χρήστη
Ζόφος
Μυθευτής
Αναρτήσεις: 699
Εγγραφή: 03 Σεπ 2014, 20:18

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Ζόφος » 14 Ιούν 2015, 23:41

Και το πρόσφατο The Frame ίσως ταιριάζει εδώ. Χωρίς να είμαι σίγουρος, το τέλος ειδικά θυμάμαι ξέφευγε κάπως.

Αβατάρι χρήστη
Χήθκλιφ
Ονειρευτής
Αναρτήσεις: 378
Εγγραφή: 30 Σεπ 2013, 03:14

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Χήθκλιφ » 22 Ιούν 2015, 04:47

Ίζι χαίρομαι που σε ικανοποίησε η "All Hollow's Eve! Η τρίτη ιστορία μου άρεσε πολύ (νοσηρή στο έπακρο) όπως και το περίβλημα. Κάνοντας απλώς εικασίες, σκέφτομαι πως ο σκηνοθέτης - σεναριογράφος ίσως εμπνεύστηκε ελαφρά - μεταξύ άλλων - και από το "Mr Torso".

Σχετικά με την "Dans la maison", όπως το είδα εγώ δεν τον συνεπήρε τόσο το ίδιο το κείμενο, περισσότερο η σκέψη πίσω από αυτό, όσα υπονοούνταν και φυσικά ο μυστηριώδης γοητευτικός, χωρίς συνείδηση Κλόντ και όσα έκρυβε στο μυαλό του. Είδε το δυναμικό που υπήρχε μέσα του - άλλωστε ήταν μόνο δεκαέξι ετών κάτι που έκανε το ειρωνικό ύφος τον κυνισμό και την απροκάλυπτη χειριστικότητα του αξιοπερίεργα.

Επιπλέον βρήκε το ενδιαφέρον και την έξαψη που έλειπαν από την ζωή του. Φαίνεται καθαρά πως η ανιαρή καθημερινότητα του τον τον φθείρει, η σχέση με την σύζυγο του βρίσκεται σε τέλμα, η δουλειά του καθηγητή τον αδειάζει ενώ τον πνίγουν ανεκπλήρωτα όνειρα συγγραφικής επιτυχίας. Τότε έρχεται ο Κλοντ και μέσα από τα γραπτά του, που αν και ακατέργαστα, αντανακλούν μια περίπλοκη, διφορούμενη προσωπικότητα, γεννιέται μια σπίθα.

Πιστεύω πως (πέρα από το λανθάνον ερωτικό ενδιαφέρον, σε συνδυασμό με την όχι τόσο λανθάνουσα επιθυμία να έχει έναν υιό σαν εκείνον) πρόβαλλε τον εαυτό του στον Κλοντ μαζί με τις καταπιεσμένες επιθυμίες του, γι' αυτό δεν ενθάρρυνε τις ακρότητες στο κείμενο. Απαιτούσε από τον μαθητή του να γράψει όπως θα έγραφε εκείνος αν είχε το ταλέντο - του τόνισε μάλιστα πως δεν γράφει για τον εαυτό του αλλά για το κοινό του, το οποίο ήταν φυσικά ο ίδιος ο Ζερμέν.


Βλέποντας το από αυτή την οπτική αν εγώ ήμουν στην θέση του πιστεύω ότι θα επηρεαζόμουν αρκετά, όχι φυσικά στον δικό του αυτοκαταστροφικό βαθμό, μπορώ όμως να τον καταλάβω καθώς ως θεατής γοητεύτηκα πολύ από τον Κλοντ και τουλάχιστον για μένα εκείνος έκλεψε την την παράσταση.

Κι εγώ σε διαβάζω με μεγάλο ενδιαφέρον και θεωρώ καλό ότι γράφεις σε αυτό το νήμα γιατί έτσι θα μάθουμε και οι υπόλοιποι περισσότερες ταινίες που εντάσσονται εδώ, ενώ στο "ποια ταινία είδα πρόσφατα" μακροπρόθεσμα θα χαθούν :)
"Parce que moi je rêve, moi je ne le suis pas.."

Αβατάρι χρήστη
Ίζι
Ταινιοδύτης
Αναρτήσεις: 1286
Εγγραφή: 01 Απρ 2013, 22:43

Re: Σπάζοντας τον τέταρτο τοίχο

Ανάρτησηαπό Ίζι » 22 Ιούν 2015, 15:32

Λοιπόν Χήθκλιφ έμαθα ότι η τρίτη ιστορία του All Hallows ήταν αρχικά αυτόνομη μίνι ταινία του σκηνοθέτη με τίτλο Terrifier. Όπως βλέπεις η βαθμολογία της (αν και από ελάχιστους) δεν έχει καμία σχέση με της ταινίας, και δικαίως μια που είναι καταπληκτική! Ο δημιουργός έχτισε μια ολόκληρη ταινία γύρω απ' αυτήν.

Για τη μοίρα της πρωταγωνίστριας

Είναι για μένα ο απόλυτος εφιάλτης. Το Mr. Torso φαίνεται φοβερό!!! Εμένα πάντως μου θύμισε έναν ψυχοπαθή απ' τα βιβλία του Ντέξτερ, ο οποίος επεφύλασσε για τα θύματά του μια μοίρα πολύ χειρότερη από τον θάνατο.

Καταπληκτική η ανάλυσή σου για το Dans La Maison :πάνω:
I'm not normally a praying man, but if you're up there, please save me, Superman!
-Homer Simpson


Επιστροφή “Γενικά για το σινεμά”

Ποιος είναι συνδεμένος

Χρήστες που περιηγούνται σε αυτό το φόρουμ: Δεν υπάρχουν εγγραμένοι χρήστες και 1 επισκέπτες